ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆಯನ್ನು ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಗಡಿ ದಾಟಿಸಿ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಿನಿಮಾ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತೇ ಬೆರಗುಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಧೀಮಂತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ. ಸಾಲು ಸಾಲು ಸ್ವರ್ಣಕಮಲ, ರಜತ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅದ್ವಿತೀಯ ಗೌರವ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಈ ತಪಸ್ವಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ, ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಮಹಾ ಮೋಸವಾಗಿದೆ. ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಕಲಾ ಬದುಕಿನ ಅನನ್ಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈ ಅವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಬರೆದಿರುವ ‘ಬಿಂಬ-ಬಿಂಬನ’ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಹಿಂಬಾಗಿಲ ಲಾಬಿಕೋರರಿಗೆ ಮಣೆ ಹಾಕಿರುವ ʻಅಸಹ್ಯʼಕರ ಪ್ರಕರಣ ಇದೀಗ ಬಯಲಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ‘ಬಿಂಬ-ಬಿಂಬನ’ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ಕೃತಿ. ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಸಿನಿಮಾ ಚಿಂತನೆ, ಅವರ ಕಥಾ ನೋಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಈ ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಭಾಜನವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಪರಿಚಯವಾಗಲೀ, ಗಂಭೀರ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಲೀ ಕಾಣದ ಅನಾಮಧೇಯ ಕೃತಿಗಳು ಲಾಬಿಯ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮಡಿಲು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ! ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಕೃತಿಯ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಜೂರಿ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಮೇಧಾವಿ’ ತೀರ್ಪುಗಾರರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲವೇ, ಇಲ್ಲವೇ ಲಾಬಿಕೋರರ ಅಡ್ಡದಾರಿಯ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಲೆಬಾಗಿತೇ ? ಕಲೆಯ ನೈಜ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದ ಜೂರಿ ಪ್ರಭಾವಿಗಳ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾದರಾ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಲು ಸಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪಿ. ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರಾಗಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಮುಂದೆ ಕೈಚಾಚಿ ನಿಂತವರಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ, ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅವರ ʻಮುನ್ನುಡಿʼಯಿಂದ ʻಮೋಹನದಾಸʼವರೆಗೆ ʻಚಿತ್ರ-ಮಂಥನʼ ಸಿನಿಮಾವಲೋಕನ ಕೃತಿ 2024ರಲ್ಲೇ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ ಹೊರತಂದಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಕೂಡಾ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಯಸಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವುದು ದೊಡ್ಡ ವಿಚಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರೇ ‘ಕಾಸರವಳ್ಳಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಕೊಡುವಂಥದ್ದಲ್ಲ…’ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ದೆಗೆ ಬಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವವರು ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇರುವಾಗ, ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಈ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧಕರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಿವಾಳಿತನ ಅನ್ನಬಹುದೇನೋ. ಒಂದೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಿ, ಅದೇ ಅದೇ ಬೆನ್ನುಡಿಯ ಸಮೇತ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಹಪಾಹಪಿಯಿಂದ ಅಡ್ಡದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಬಿ ನಡೆಸಿ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬಲಿಯಾಗುವುದು ಕನ್ನಡದ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಗೌರವ. ನೈತಿಕತೆಯನ್ನೇ ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ನಡೆದ ಮಹಾ ಮೋಸ.
ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಸಿನಿಮಾ ಶಕ್ತಿ ಎಂಥದ್ದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ‘ಕನಸೆಂಬ ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ’ ಚಿತ್ರವೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಕಾಮಿಡಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಬಿರಾದಾರರಂತಹ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವಂತೆ ಕಟೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರದ್ದು. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಗಜ ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ಎದುರು ಬಿರಾದಾರ್ ಹೆಸರು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ! ಉಮಾಶ್ರೀ ಅವರಂಥ ಅಪ್ರತಿಮ ನಟಿಗೆ ಒಂದೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿ ಸಿಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಇದೇ ಕಾರರವಳ್ಳಿ ಅಲ್ಲವೇ? ಇಂಥ ಮೇರು ನಿರ್ದೇಶಕನ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ‘ಬಿಂಬ-ಬಿಂಬನ’ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲು ಈ ಜೂರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮನಸ್ಸು ಬಂತು? ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ತಮಾಷೆ ಮತ್ತೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ʻಅಸಹ್ಯʼಕರ ಲಾಬಿಯ ಬೇರುಗಳು ಇರುವುದು ನಮ್ಮದೇ ರಾಜ್ಯದ ಇಲಾಖೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ‘ಚಿತ್ರಬ್ರಹ್ಮ’, ‘ಶಿಲ್ಪಿ’ ಎಂದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಭಾವಿಗಳು, ಅದೇ ಪ್ರಭಾವದ ಕೋಟಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೆಹಲಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಾಬಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಪ್ರಹಸನಗಳನ್ನು ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲೇ ಬುಡಸಮೇತ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಂದು ಎದುರಾಗಿದೆ. ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಅವರ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅಳೆಯಲೂ ಸಾಲವು. ಆದರೆ, ಸಾತ್ವಿಕ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಮುಖಭಂಗ ಮಾಡಿ, ಅಡ್ಡದಾರಿಯ ಲಾಬಿಕೋರರಿಗೆ ಕೆಂಪುಹಾಸು ಹಾಸುವ ಇಂತಹ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ದನಿ ಎತ್ತದಿದ್ದರೆ ನಾಳೆ ಇಡೀ ಕಲೆಯ ಜಗತ್ತೇ ಪ್ರಭಾವಿಗಳ ಪಾಲಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗುವುದು ಖಚಿತ. ಈಗಲಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ!
-ಅರುಣ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಜಿ
A “Colossal Betrayal” of Girish Kasaravalli at the National Film Awards
Girish Kasaravalli is an iconic filmmaker who carried the flag of Kannada cinema beyond regional and national borders, making the global film community view the artistic sensibilities of Kannadigas with profound awe. A master director who adorned Kannada cinema with multiple Swarna Kamala (Golden Lotus) and Rajat Kamala (Silver Lotus) awards, his towering legacy has now faced a blatant injustice within the committee corridors of New Delhi. A distasteful episode has emerged, where his seminal work Bimba-Bimbana—co-authored with Gopalakrishna Pai, offering an unparalleled exploration of his artistic journey—was overlooked in the “Best Book on Cinema” category to make way for backdoor lobbyists.
In the history of Kannada film literature, Bimba-Bimbana stands out as an exceptionally rare, serious, and comprehensive work. Documenting Kasaravalli’s cinematic philosophy, aesthetic rigor, and narrative vision, this monumental text undeniably deserved national recognition. Ironically, obscure works that have barely received a single line of critical appraisal or public introduction ended up clinching the award purely through lobbying power. Did the “erudite” jury panel lack the intellectual depth to appreciate the gravity of Kasaravalli’s work, or did the establishment surrender to unscrupulous backroom politics? The question resonating across cultural circles is whether the jury became mere puppets in the hands of influential figures, failing entirely to discern true artistic value.
Neither Girish Kasaravalli nor veteran filmmaker P. Sheshadri—himself a recipient of numerous National Awards—has ever stood before authority with an outstretched hand seeking honors. In fact, Sheshadri’s critical retrospective Chitra-Manthana (spanning from Munnudi to Mohandas), published by Ankita Pustaka, was printed back in 2024. Submitting that remarkable volume for a National Award would have been routine. Yet, a towering figure like Sheshadri consciously decided against submitting his book, humbly asserting, “My book cannot stand in competition before Kasaravalli’s work.”
While such genuine humility and mutual respect still exist among true masters, bypassing selfless creators reveals the utter moral bankruptcy of the award machinery. When self-serving operators rehash the same book under new titles with recycled blurbs, weaponizing awards for personal vanity through shameless lobbying, it is the dignity of Kannada’s cultural heritage that gets sacrificed. It is a profound betrayal that flings ethics to the wind.
The transformative power of Kasaravalli’s cinema is evident in Kanasemba Kudureyaneri. He took a veteran artist like Biradar, who was long confined to stereotypical comedy roles, and shaped him into an actor capable of winning Best Actor at international film festivals—standing shoulder-to-shoulder with legends like Amitabh Bachchan. Was it not Kasaravalli who guided an exceptional actress like Umashree to sweep State, National, and International awards for a single performance? How could a jury genuinely conclude that Bimba-Bimbana, which unpacks the inner genius of such a master filmmaker, lacked merit? Could there be a more tragic joke?
The roots of this distasteful lobbying lie deeply entrenched within regional departments, the state film academy, and official film festival committees. Individuals who occupy these local positions, decorating themselves with grand titles like “master architect” of cinema and securing posts like Artistic Director, leverage those very networks to lobby in Delhi. It has become imperative to uproot these charades right at home.
Kasaravalli does not depend on awards, nor can any trophy truly measure his stature. However, if a stand is not taken against this injustice—where genuine, self-effacing talent is humiliated while a red carpet is rolled out for backchannel lobbyists—the world of authentic art will inevitably be swallowed by the corrupt and influential. It is time the conscience of the Kannada film industry finally wakes up.
-Arun Kumar G
